Beheer van de waterlopen
De waterlopen in Vlaanderen worden beheerd door verschillende instanties. De Vlaamse Waterweg nv is de beheerder van de bevaarbare waterlopen of waterwegen met name de grote stromen, rivieren en kanalen, al zijn die in de praktijk daarom niet altijd echt bevaarbaar. Voor wat betreft de havens beheert de afdeling Maritieme Toegang van het departement MOW de vaarwegen naar de havens en het agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust is verantwoordelijk voor de toegang tot de havens en voor het kustgebied. De beheerder van de onbevaarbare waterlopen verschilt naargelang de rangschikking: de Vlaamse Milieumaatschappij beheert de onbevaarbare waterlopen van 1ste categorie, de provincies deze van 2de categorie en de gemeenten deze van 3de categorie. De polders en wateringen beheren de onbevaarbare waterlopen van de 2de en 3de categorie gelegen binnen hun werkingsgebied.
De totale lengte aan gerangschikte waterlopen in het Benedenscheldebekken bedraagt bij benadering 2.386 km.
Naast de gerangschikte waterlopen in het Benedenscheldebekken, zijn er ook een aanzienlijke hoeveelheid grachten. Grachten kunnen beheerd worden door een gemeente, een polder, een watering of in het geval van baangrachten langs gewestwegen door het Agentschap Wegen en Verkeer. De gemeenten, polders en wateringen kunnen publieke grachten aanduiden. Deze besturen nemen dan het beheer over, maar niet de eigendom, en kunnen in functie van het onderhoud van deze grachten bepaalde erfdienstbaarheden opleggen. Tenslotte zijn er ook grachten die door de aangelanden worden beheerd.
Overzicht waterlopenbeheerders in het bekken
(inclusief lengte waterlopen per categorie) in het Benedenscheldebekken (bron: VHA versie september 2021)
| Waterloopbeheerder | beheert ( # km) | (belangrijkste) waterlopen |
|---|---|---|
|
De Vlaamse Waterweg (Vlaams Gewest) |
bevaarbare waterlopen (168 km)
|
Zeeschelde, Durme, Rupel, Albertkanaal, Zeekanaal Brussel-Schelde, kanaal Dessel-Turnhout-Schoten, Albertkanaal, Schelde-Rijnverbinding, Zeekanaal Brussel-Schelde |
|
Maritieme Toegang (Vlaams Gewest) |
de maritieme toegangswegen tot de Vlaamse zeehavens |
vaargeul van de Schelde vanaf het afwaartse uiteinde van de toegangsgeul naar de sluis in Wintam tot de Nederlandse grens, de vaargeul van het Deurganckdok, het Waaslandkanaal vanaf de Kallosluis, de kanaaldokken B1, B2 en B3, het Hansadok, het Leopolddok, het Albertdok, het Amerikadok en het 5de havendok. |
|
Havenbedrijf Antwerpen |
de overige kanaaldokken en de eerste 50 meter vanaf de kaaimuur waar Maritieme Toegang de doorvaarroutes beheert |
|
|
Vlaamse Milieumaatschappij (VMM, Vlaams Gewest) |
onbevaarbare waterlopen 1ste categorie (145 km) |
Molenbeek-Kottembeek, Kalkenvaart, Driesesloot, Lede, Grote Molenbeek-Vliet, Zielbeek-Bosbeek, Benedenvliet, Groot Schijn, Waterloop van de Hoge Landen, Noord-Zuidverbinding, Verlegde Schijn-Voorgracht, Verlegde Schijn-Hoofdgracht en Antitankgracht. |
|
Provincie Antwerpen, provincie Oost-Vlaanderen, provincie Vlaams-Brabant |
onbevaarbare waterlopen 2de categorie buiten de polders (984 km): 405 km provincie Antwerpen, 456 km provincie Oost-Vlaanderen, 123 km provincie Vlaams-Brabant |
onder meer Molenbeek-Gondebeek, Damsloot, Barbierbeek, Laarse Beek, Kaartse Beek, Boom-Nielse Scheibeek, Lindebeek, Kwetsenbeek,… |
|
Opwijk, Sint-Niklaas, Buggenhout, Gent (De overige gemeenten hebben het beheer overgedragen aan de provincie. Deze waterlopen zijn geherklasseerd naar waterlopen van tweede categorie.) |
onbevaarbare waterlopen van derde categorie op hun grondgebied buiten de polders (49 km) |
|
|
Polders van Ettenhoven en Muisbroek, Vliet en Zielbeek, Willebroek, Scheldeschorren-Noord, Kruibeke, Oost-Sive-Schouselbroek, Land van Waas, tussen Schelde en Durme, Schelde Durme Oost, Vlassenbroek, Tielrode, Moervaart en Zuidlede, Belham |
onbevaarbare waterlopen van 2de en 3de categorie binnen de polders (922 km) |
onder meer Laresloot, 's Gravenbrielbeek, Ronebeek, Achterweertloop, Zwarte Beek, Slijkbeek,… |
De belangrijkste meren in het Benedenscheldebekken zijn:
- Blokkersdijk (50 ha; beheerder Natuurpunt Wase Linkerscheldeoever), Galgenweel (58 ha; beheerder stad Antwerpen), Hazewinkel (66 ha; beheerder Sport Vlaanderen) en het Donkmeer (50ha; beheerder gemeente Berlare).