Het bekken van de Gentse Kanalen
Een knooppunt van de waterverdeling in Vlaanderen
Een complex van grote afvoerwegen (kanalen) in combinatie met detailafwatering via de onbevaarbare waterlopen die in de kanalen lozen, staan in voor de waterafvoer van het bekken van de Gentse Kanalen. De neerslag die binnen het bekken van de Gentse Kanalen valt, stroomt grotendeels af naar de vier grote afvoerassen: het kanaal Gent-Terneuzen, het Afleidingskanaal van de Leie, het Leopoldkanaal en het kanaal Gent-Oostende. Te Gent en Deinze ontvangt het bekken ook oppervlaktewater van buiten het bekken, nl. vanuit de Leie en de Boven-Schelde. Via de kanalen rond de stad Gent kan, afhankelijk van de omstandigheden, water naar één of meerdere van bovenstaande grote afvoerassen worden gestuurd richting het bekken van de Brugse Polders, Nederland of het bekken van de Beneden-Schelde. De kanalen rond Gent en de bijhorende kunstwerken fungeren hierbij als verdeelbord. Daarnaast is er nog een gedeelte in het noorden van het bekken dat via een aantal kleinere afvoerwaterlopen rechtstreeks naar Nederland loost en waar er ook water instroomt vanuit Nederland. De bouw van een noodgemaal op de dam op de Durme in Lokeren, begin 2016, maakt het ook mogelijk om water te evacueren vanuit de Moervaart en de Durme in het bekken van de Gentse Kanalen naar de tijgebonden Durme in het Benedenscheldebekken.
De Gentse haven
Het bekken van de Gentse Kanalen heeft met North Sea Port, de fusie van de haven van Gent met de Zeeuwse havens, een centrale rol in het goederentransport via het water. Het havengebied vormt namelijk de maritieme toegangspoort voor het transport van goederen van en naar Gent. Het knooppunt van kanalen rond Gent werkt daarbij als een schakel voor verder transport van en naar Frankrijk, de havens van Zeebrugge en Oostende en de rest van het hinterland.
Het polder- en krekengebied
Ongeveer 60% van de oppervlakte van het bekken valt binnen het ambtsgebied van een polder of watering. Hier wordt het peil via pompen, stuwen, e.d. kunstmatig geregeld. Enkel de regio’s Tielt-Ruiselede, Sint-Niklaas, Gent en een deel van de Gentse Kanaalzone bevinden zich buiten de polders, evenals een deel van Lievegem, Evergem, Assenede, Kaprijke, Sint-Laureins, Aalter en Deinze. 
De polders aan de grens met Nederland hebben nog een vrij open landschap. Hier vinden we ook nog een groot aantal kreken en kreekrestanten, zoals bv. de Boerekreek en de Oostpolderkreek in het Meetjesland en de Grote Kreek en het Pereboomsgat in het Waasland. Zij spelen niet alleen een rol in de afwatering van het gebied, maar hebben ook een belangrijke natuurwaarde.
Drinkwater en recreatie
Het bekken van de Gentse Kanalen heeft een aantal belangrijke stilstaande waters: de grootste zijn de twee spaarbekkens van het drinkwaterproductiecentrum in Kluizen (Evergem) en de recreatievijver van de Blaarmeersen aan de Gentse Watersportbaan.
Het waterproductiecentrum van Kluizen onttrekt oppervlaktewater uit een groot deel van het bekken ten westen van het kanaal Gent-Terneuzen. Vanuit dit waterproductiecentrum levert De Watergroep drinkwater aan een groot deel van het noorden van Oost-Vlaanderen, van het Meetjesland tot het Waasland. Ook water van de Zwartesluispolder en de Isabellapolder kan via de Isabellarigool aangewend worden als nooddrinkwatervoorziening voor Zeeuws-Vlaanderen.
Lozing van overvloedig hoog water op de polderwaterlopen en kanalen kan enkel bij laag water op zee waarbij schuiven ter hoogte van de uitmonding van de kanalen aan de havens worden opengezet. In late lente en zomer, wanneer de landbouwgewassen een grote behoefte hebben aan water, wordt water vanuit de kanalen in de polders ingelaten en vindt een bevloeiing van de polders plaats via een netwerk van kleinere waterlopen. Naast het voorzien in de waterbehoefte van de gewassen is bevloeiing tevens wenselijk om de accumulatie van zouten van uit de brakke ondergrond weg te spoelen.
