Het Demerbekken

Regenrivier, gevoelig voor overstromingen

Hoewel er in de bovenloop van de Demer meerdere bronwaterlopen voorkomen, is de Demer een echte regenrivier. Hij reageert sterk op neerslag, wat bij hevige regen piekdebieten tot gevolg heeft.

De zware bedijking langs de Demer, vooral tussen Werchter en Aarschot, beïnvloedt het hydraulische regime. Door de bedijking kan het waterpeil bij grote afvoeren vrij hoog stijgen zonder dat de Demer buiten haar oevers treedt. Bij deze hoge waterpeilen kunnen de zijwaterlopen hun water niet meer kwijt aan de Demer. Ze worden dan opgestuwd en overstromen.

Overstromingsgebieden en natuurlijke waterberging

In het Demerbekken stromen de Demer, Gete, Herk, Velpe, Zwarte Beek en de Begijnenbeek samen ter hoogte van het Schulensbroek en het Webbekomsbroek. Dit knooppunt van valleien is belangrijk voor waterveiligheid en natuur.

Het gecontroleerde overstromingsgebied (GOG) in Schulen kan tijdelijk water van de Demer bergen, het GOG in Webbekom bergt het water van de Velpe en de Begijnebeek-Leugenbeek. Meer opwaarts in de Velpe zorgen de GOG’s in Hoeleden, Stevoort en Halen voor een tijdelijke waterberging om wateroverlast te vermijden.

In de valleien van verschillende zijwaterlopen van de Demer wordt het water bij piekdebieten opgehouden, wat zorgt voor de gewenste vertraagde afvoer. Om deze natuurlijke waterberging te behouden, is het van cruciaal belang om de open ruimte in het Demerbekken te vrijwaren. De natuurlijke bergingscapaciteit van de valleien kan zelfs nog sterker aangesproken worden.

Mozaïek van Kempen, Haspengouw en Hageland

Ten noorden van de Demer vinden we het typische plassenlandschap in de zandbodems aan de rand van het Kempisch plateau. Ten zuiden van de Demer komen we in de meer reliëfrijke zandleem- en leemgebieden (Hageland, Vochtig Haspengouw, Droog Haspengouw). De zuidelijke gordel van het Demerbekken is dan ook sterk erosiegevoelig.

Landelijk gebied met veel natuur en landbouw

Het Demerbekken is een open, landelijk gebied met een actieve landbouw en veel waardevolle natuur. De blauwgroene linten van waterlopen en hun valleien vormen belangrijke natuurverbindingen. Dat vraagt om een integrale, gebiedsgerichte en projectmatige aanpak. Er is nog veel open ruimte, dus kunnen natuurlijke waterberging, natuurontwikkeling en gerichte zachte recreatie samen gerealiseerd worden.

Het Albertkanaal: Maaswater op weg van Luik naar Antwerpen

Het Albertkanaal, dat de Antwerpse haven met de Maas verbindt, loopt voor een groot deel parallel met de Demer. Het is een belangrijke ader voor de scheepvaart en economie en wordt hoofdzakelijk gevoed met Maaswater. In die zin staat het hydrografisch los van de Demer. Naast de benedenloop van de Demer tussen Diest en Werchter, is het Albertkanaal de enige bevaarbare waterloop in het bekken.