Transport
Via de verschillende kanalen en rivieren die het bekken van de Gentse Kanalen doorkruisen, worden goederen vervoerd binnen Vlaanderen en richting Nederland en Frankrijk. Ongeveer 11% (168 km) van de totale lengte aan waterlopen is in het bekken van de Gentse Kanalen een effectief bevaarbare waterweg.
Door de aanwezigheid van de vele kanalen en North Sea Port speelt het bekken van de Gentse Kanalen een belangrijke rol voor de aan- en afvoer van goederen via het water. Het Gentse havengebied is ca. 47 km² groot, hiervan is ca. 6 km² water . Het overgrote deel van de getransporteerde goederen in het havengebied bestaat uit droge bulk. Twee derde van het verkeer is afkomstig van staalnijverheid.
De belangrijkste waterwegen voor de goederenscheepvaart zijn het kanaal Gent-Terneuzen (niet representatief op het taartdiagram, het transport over het deel in beheer van de afdeling Maritieme Toegang wordt niet beschouwd), de Ringvaart om Gent, het Afleidingskanaal van de Leie, het kanaal Gent-Oostende en het deel van de Moervaart ten westen van Mendonk.
Specifiek voor de Gentse Kanalen speelt aanvullend de verziltingsproblematiek op het kanaal Gent-Terneuzen die zich ook doorzet op de zijlopen, waaronder de Moervaart en Zuidlede.
Op de Gentse Binnenwateren is het aandeel van goederentransport beperkt. Vooral pleziervaart vindt hierop plaats.
De transportfunctie van waterwegen is, naast de afvoerfunctie (van water), de belangrijkste functie van de waterwegen. Om een vlot en veilig transport op de grote waterlopen mogelijk te maken, werden waterlopen rechtgetrokken en uitgediept, en werden kunstmatige oeververstevigingen, dijken, sluizen en stuwen aangelegd. Dit heeft de natuurlijke structuur en het natuurlijk functioneren van deze waterlopen op veel plaatsen ingrijpend veranderd.
Niet alleen de waterwegen zelf maar ook de naastliggende watergebonden bedrijventerreinen kunnen van invloed zijn op het watersysteem. Zo is er bv. door de uitbreiding van het Gentse havengebied heel wat watergebonden natuur verloren gegaan. Deze wordt in de naastliggende gebieden gecompenseerd. Incidentele lekken van onder meer smeerolie, diesel en lozingen van afvalwater beïnvloeden de waterkwaliteit van de waterwegen. Het peilbeheer op de waterwegen staat voornamelijk in het teken van het garanderen van voldoende diepgang en een veilige doorvoerhoogte onder bruggen e.d. voor de scheepvaart. Door (pro)actief beheer van waterpeilen garanderen de waterbeheerders een voldoende veiligheidsniveau.
Specifiek voor de Gentse Kanalen speelt aanvullend de verziltingsproblematiek op het kanaal Gent-Terneuzen die zich ook doorzet op de zijlopen, waaronder de Moervaart en Zuidlede.