5de Dijle-Zennedag: Programma

5de Dijle-Zennedag: Landschapskennis als sleutel voor effectieve maatregelen

29 september 2026

GC De Melkerij in Zemst, naast de Afleiding van de Zenne

De valleien van de Dijle, de Zenne en hun zijlopen vormen een uniek netwerk van open ruimte, natuur, landbouw en water in het hart van Vlaanderen. De afgelopen jaren kreeg deze regio een nieuwe dynamiek dankzij talrijke initiatieven rond ruimtelijke ordening, natuurherstel, waterbeheer en klimaatadaptatie. Ontdek tijdens de 5de Dijle-Zennedag op 29 september 2026 hoe deze valleien uitgroeien tot veerkrachtige landschappen waar water, natuur en mens opnieuw meer ruimte krijgen.

Programma

9u00 | Onthaal met koffie & versnaperingen

9u30 - 9u45 | Welkomstwoord en introductie

• Introductie door dagvoorzitter
• Welkomstwoord door Bart Coopman, burgemeester van Zemst

9u45 - 10u30 | Gebiedsgericht werken aan water in het Dijle-Zennebekken

• Gebiedsgerichte werking in het Dijle-Zennebekken: van pionieren naar verankeren (Katrien Piessens – Bekkensecretariaat Dijle-Zennebekken)
• Dijle en Zenne onder de loep, kansen en uitdagingen voor een gezonder watersysteem (Tom De Bie – Bekkensecretariaat Dijle-Zennebekken)
• 10 jaar ORIOM: 10 werven, één toekomst – Terugblik op een decennium samenwerking en een blik op de volgende uitdagingen (Myrtle Verhaeven - Strategisch project ‘Open ruimte in en om Mechelen’)

10u30 - 10u45 | Pauze

10u45 - 11u50 | Keuze tussen 2 praktijkgerichte sessies

1. Open ruimte onder druk, van beleidsvisie tot RUP: Kennisdelingssessie over de opmaak van beleidsplannen en –kaders open ruimte en RUP's open ruimte.

2. Lezen in het landschap, handelen op maat - Hoe landschapskennis leidt tot doeltreffende watermaatregelen:

1. Het verhaal van de Dijle – leren uit het verleden voor het beheer van de toekomst (Gert Verstraeten)
2. Herstel de haarvaten: samenwerken met landbouwers voor een slim grachtenbeheer (Louis Put en Anse Coopmans)
3. Gebiedsgericht stuwen: de juiste stuw op de juiste plaats (Steven Buelens)

(zie verder voor meer details over de inhoud)

11u50 - 12u00 | Reflectie over 10 jaar strategische projecten door Departement Omgeving & Afsluitwoord door dagvoorzitter

12u00 - 13u00 | Netwerklunch

13u00 - 16u00 | Excursies

• Babbelbeekse Beemden en Goorbosbeekvallei
• Weesbeekvallei
• Herstellen van het sponslandschap – samenwerking met landbouw

16u00 - 17u00 | Receptie en netwerkmoment

Voormiddagsessies

Sessie 1: Open ruimte onder druk, van beleidsvisie tot RUP 

Steeds meer gemeenten werken aan een toekomstgerichte visie op hun open ruimte. Sommigen beschikken al over een beleidsplan ruimte of een RUP open ruimte, terwijl anderen dit nog overwegen of volop in de voorbereiding zitten. Maar hoe vertaal je ambities naar een concreet en juridisch verankerd ruimtelijk beleid? Welke keuzes maak je onderweg en welke lessen neem je mee?

Tijdens deze sessie deelt de gemeente Zemst haar ervaringen met de opmaak van ORIZ, hun beleidskader voor open ruimte. Aansluitend licht IGEMO toe hoe ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP's) kunnen helpen om deze ambities planologisch te verankeren en effectief om te zetten in ruimtelijk beleid. Na deze praktijkvoorbeelden is er ruim de tijd om ervaringen uit te wisselen, vragen te stellen en met collega's in gesprek te gaan over de uitdagingen en kansen voor open ruimte in uw gemeente.

De plaatsen voor deze sessie zijn beperkt, lokale besturen krijgen voorrang.

• Caroline Boers, teamcoördinator Omgeving, gemeente Zemst
• Jordi De Vlam en Felipe Garcia Del Pino, projectmanagers Ruimte en Omgeving, IGEMO

Sessie 2: Lezen in het landschap, handelen op maat: Hoe landschapskennis leidt tot doeltreffende watermaatregelen

Het verhaal van de Dijle: leren uit het verleden voor het beheer van de toekomst

De landschapsbiografie van de Dijle, Demer en Gete toont hoe natuurlijke processen zoals erosie, sedimentatie en overstromingen, samen met eeuwen van landbouw, bewoning en waterbeheer, het landschap hebben gevormd. Die kennis helpt ons niet alleen het verleden te begrijpen, maar biedt ook waardevolle inspiratie voor de aanpak van actuele uitdagingen en opportuniteiten in valleigebied, van overstromingsbeheer tot koolstofopslag.

• Prof. Gert Verstraeten, KU Leuven, Departement Aard- en Omgevingswetenschappen

Herstel de haarvaten: samenwerken met landbouwers voor slim grachtenbeheer

Perceelsgrachten kunnen een belangrijke rol spelen bij het vasthouden van water, op voorwaarde dat ze doordacht worden beheerd. Hoe stem je dat beheer af op de noden van landbouw én natuur? Deze presentatie belicht de aanpak binnen het Water-Land-Schap 2.0-project Cowala, waarbij landbouwers worden ondersteund om via aangepast maaien en ruimen bij te dragen aan een veerkrachtiger watersysteem. Ontdek de aanpak, de eerste praktijkervaringen en de lessen uit het terrein.

• Louis Put en Anse Coopmans, Regionaal Landschap Brabantse Kouters

Gebiedsgericht stuwen: de juiste stuw op de juiste plaats

Stuwen zijn een bewezen maatregel om water langer vast te houden, maar waar leveren ze het grootste effect op? Regionaal Landschap Rivierenland en Boerennatuur Vlaanderen stellen een screeningsmethodiek voor die, als verdieping van de Stuwviewer, helpt om geschikte locaties te identificeren. Aan de hand van een praktijkvoorbeeld uit de Mechelse Groenteregio tonen ze hoe stuwen doelgericht en kostenefficiënt kunnen worden ingezet.

• Steven Buelens, Regionaal Landschap Rivierenland en Steve Meuris, Boerennatuur Vlaanderen

Excursies

Babbelbeekse Beemden en Goorbosbeekvallei  + 

De Babbelbeekse Beemden is een klein, maar belangrijk natuurgebied op de grens van Duffel en Lier, dat dienst doet als natuurlijk overstromingsgebied. De voormalige rechte waterlopen werden verlegd en meanderen nu over een lengte van 1,6 km dwars door het gebied. We staan stil bij de ontharde straat Senthout en stappen de kinderwandellus af onder het goedkeurend oog van de mascotte Snip. Vervolgens rijden we naar de Goorbosbeekvallei, waar een waterreservoir en visvijver recent werden afgebroken en afgegraven en het historische moeras werd hersteld.

Lengte wandeltocht: ongeveer 3 km

Weesbeekvallei  + 

We starten aan de site van de pittoreske Dorpsmolen ("Molen van Servaes") in het hart van Boortmeerbeek. We nemen een exclusieve kijk aan de binnenkant van de oude molen en de molenaarswoning en duiken vervolgens in de ambitieuze, maar complexe plannen van de herbestemming van de molensite, de aanleg van een vistrap en meander en het nieuwe Molenpark. Vervolgens zetten we koers naar Pikhakendonk, een waardevol natuurgebied dat deel uitmaakt van het Europese Natura2000-netwerk en waar plannen worden gesmeed om oude Dijlemeanders te herstellen. Afsluiten doen we bij het Sigmaproject Bovendijle.

Lengte wandeltocht: ongeveer 4 km

Herstellen van het sponslandschap – samenwerken met landbouw 

Ga mee op verkenning door het landelijke buitengebied van Zemst, dat wordt gekenmerkt door duidelijk afgebakende dorpskernen, aaneengesloten landbouwgebieden, kasteelparken en waardevolle natuurgebieden, waarvan verschillende deel uitmaken van het Natura 2000-netwerk. In dit landschap werken tal van partners gebiedsgericht samen aan het vasthouden en infiltreren van water in de bovenstroomse gebieden, waarbij verschillende maatregelen slim worden gecombineerd. Verwacht je aan een gevarieerd aanbod van projecten met, voor en door landbouwers, zoals stuwen, de aanleg van een winterbedding, landschapsherstel en een duurzaam grachtenbeheer.

Lengte fietstocht: ongeveer 15 km