DEMERDAG 2026: Demervallei 10 jaar watersysteemherstel op landschapsschaal | Programma
Foto Yves Adams, Sigmaplan Demervallei
Voormiddagprogramma
Vanaf 8u45: ONTVANGST MET KOFFIE
9u15 - 9u35: WELKOM door Jo Brouns, minister van Omgeving en Landbouw en Jan Spooren, gouverneur Vlaams-Brabant en voorzitter bekkenbestuur van het Demerbekken
DE DEMERVALLEI: UITVOERING, REALISATIES EN MONITORING
9u35 - 9u50 Het Blue Deal Demerbekken: terugblik en vooruitzicht op de integrale realisatie van de Blue Deal op bekkenniveau - Jan Vanvelk (Bekkencoördinator Demerbekken)
9u50 - 10u00 Wordt uw gemeente een sponsgemeente? Het sponslabel - Wendy Franken (Directeur VLARIO)
10u00 - 10u25 Resultaten van 10 jaar herstel van de Demervallei in woord en beeld - Michaël Van Rompaey (VWW) en Bart Van der Aa (ANB)
10u25 - 10u45 Ecologische monitoring van het rivierherstel aan de Demervallei - Dr. Malaurie Hons (Universiteit Antwerpen)
10u45 - 11u05: KOFFIE
NIEUWE CONCEPTEN UIT DE ACADEMISCHE VISIENOTA VOOR DE ALLUVIALE DEMERVALLEI
11u05 - 11u30 Meestromende waterberging voor een win-win tussen water en natuur - Prof. Patrick Willems (KU Leuven)
11u30 - 11u55 Geodiversiteit als kracht - Prof. Gert Verstraeten (KU Leuven)
11u55 - 12u20 Refugia en migratie in een dynamisch rivierlandschap - Luc Vervoort (Natuurpunt)
12u20 - 12.30 Slotbedenkingen - Bernard De Potter (voorzitter CIW)
12u30 - 13u00: BROODJESLUNCH
***
Namiddagprogramma
13u30 – 15u30: EXCURSIES met keuze tussen:
🥾 Meanderwandeling Zichem-Testelt
Tijdens deze wandeling ontdekken we drie meanders die in 2025 opnieuw werden aangetakt op de Demer. Tegelijk werden ook drempels aangelegd, die bij een lage waterafvoer voor een hoger waterpeil zorgen. De zuidelijke meander vormt de nieuwe hoofdstroom. De twee meanders op de rechteroever vormen luwere zones, die alleen bij hogere afvoeren water uit de Demer ontvangen. Zo ontstaat een gevarieerd en dynamisch rivierlandschap.
De wandeling passeert ook langs de gloednieuwe uitkijktoren aan het Doodbroek. Van hieruit heeft u een prachtig uitzicht over het gebied Kloosterbeemden op de rechteroever van de Demer tussen Zichem en Testelt.
🥾 Wandeling 'Waterdoelen combineren'
Deze wandeling brengt ons naar het natuurgebied Kloosterbeemden. Door zijn ligging tussen de Demer en de Hulpe is dit een belangrijk valleigebied, zowel voor waterbeheer als voor natuurontwikkeling.
Tijdens de wandeling ontdekken we hoe verschillende water- en natuurdoelen hier op een slimme en geïntegreerde manier werden samengebracht in één globaal project. In nauwe samenwerking tussen het Agentschap voor Natuur en Bos, De Vlaamse Waterweg, de Vlaamse Milieumaatschappij en de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij is een bodemsanering uitgevoerd, gecombineerd met vernattingsmaatregelen.
Daarnaast werd gewerkt aan het structuurherstel van de Demer en zijn extra mogelijkheden gecreëerd voor waterbuffering. Tegelijk kregen ook de natuurwaarden een stevige impuls. Zo is een uitgestrekt, aaneengesloten rietmoeras gerealiseerd, dat vandaag een belangrijk leefgebied vormt voor tal van vogel- en vissoorten.
🥾 Wandeling 'Grondwaterherstel'
Tijdens deze wandeling richten we de aandacht op het grondwaterherstel in de Demervallei. In het natuurgebied Vierkensbroek wordt duidelijk wat het belang is van een gezond watersysteem voor het behoud en de ontwikkeling van valleigebonden habitats en leefgebieden voor diersoorten. Een goed beheer van grondwater is daarbij essentieel, maar we besteden ook aandacht aan de effecten van overstromingen en aan het belang van een goede waterkwaliteit. De wandeling leidt ons ook langs de Hulpe waar sanerings- en natuurherstelmaatregelen werden gecombineerd.
🥾 Wandeling 'Het ABC van de Demer'
Ga je mee op ontdekking door het verleden van de Demervallei? Terug naar een tijd waarin er nog gezwommen en gevist werd in de Demer, en ‘onthaasten’ nog geen begrip was. De vallei bood voedsel, had een strategisch belang en kende een uitzonderlijk rijke fauna en flora. Eeuwenlang bleef het leven er grotendeels onveranderd.
Tijdens deze ABC-van-de-Demer-wandeling ontdek je dit verhaal stap voor stap, onder begeleiding van Regionaal Landschap Noord-Hageland vzw.
🚲Fietstocht 'Back to the future van Zichem naar Diest'
Tijdens deze fietstocht ontdekken we de allereerste meander aan de Vinkenberg, die in 2019 opnieuw werd verbonden met de Demer. Enkele jaren later is van de vroegere situatie nauwelijks nog iets te merken. De ingreep toont hoe snel rivierherstel kan doorwerken in het landschap. Tegelijk vormt deze meander ook een mooi toekomstbeeld voor drie andere meanders, die de komende jaren opnieuw met de Demer zullen verbonden worden. Zo kan de Demervallei tussen Zichem en Diest haar rol als waterbuffergebied stap voor stap opnieuw opnemen.
Tijdens de fietstocht krijgt u ook de kans om de nieuwe uitlaatconstructie van de Oude Demer en de geplande vismigratieloop via de Leigracht tussen Demer en Oude Demer te bezoeken.
***
